Aynı işi yapanlar arasında konum farkı olamaz!

Maliye Bakanlığı’nda 2011 yılına kadar teftiş ve denetim görevini yürüten 4 farklı meslek grubu vardı. Bunlar, Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatı içerisinde yer alan Maliye Müfettişleri, Hesap Uzmanları, Gelirler Kontrolörler ve Vergi Denetmenleri idi.

Bu çok başlı sistem, uygulamada denetim etkinliğinden tutun da meslekler arası çekişmeye kadar uzanan birçok sorunu da içinde barındırmaktaydı. Bu durumu bir son verme adına 2011 yılında 646 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Maliye Bakanlığı denetim teşkilatında tarihi bir değişiklik yapılarak Bakanlıkta görevli Müfettiş, Kontrolör, Hesap Uzmanı ve Vergi Denetmenleri tek çatı altında “vergi müfettişi” ünvanı altında birleştirilerek aralarında unvan, özlük ve konum farklılığı ortadan kaldırıldı.

Yapılan bu düzenlemenin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesi ile CHP tarafından Anayasa Mahkemesinde iptal davası açıldı. CHP parti grubu itiraz gerekçesinde, “maliye müfettişleri ile hesap uzmanlarının, gelirler kontrolörleri ve vergi denetmenlerine göre daha zorlu sınavlarda başarılı olduklarını, üç yıllık yetiştirme sürecinden geçirildiklerini, yeterlilik sınavlarının bulunduğu, vergi denetmenlerinin yapılan test sınavından başarılı olduktan sonra atamalarının yapıldığı, böylece maliye müfettişleri ve hesap uzmanlarının, gelirler kontrolörleri ve vergi denetmenleri ile aynı konumda bulunmadıklarını öne sürerek, bu kadroların “vergi müfettişliği” çatısı altında birleştirmesini düzenleyen kuralın, Anayasa’nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırı olduğunu savunmuşlardır.

Anayasa Mahkemesi ise 18.01.2014 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kararı ile iptal istemini reddetti.

Anayasa Mahkemesi verdiği bu önemli kararda “Anayasa’nın 10. maddesi uyarınca kanun önünde eşitlik ilkesinin hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusu olduğunu, bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitliğin öngörüldüğünü, eşitlik ilkesinin amacının aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemek olacağını” vurgulamıştır.

Ayrıca eşitlik ilkesiyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin çiğnenmesinin yasaklandığı da belirtilerek; Vergi müfettişliği kadrosunda birleştirilen dört meslek grubu için de aynı tür fakültelerden mezun olma, yazılı ve sözlü giriş sınavlarına tabi tutulma, üç yıllık staj dönemi ve son olarak yazılı ve sözlü yeterlilik sınavlarından başarılı olma şartlarının bulunduğunu; buna göre, anılan meslek gruplarının nitelikleri ve yetişme süreçleri bakımından aynı konumda oldukları belirtilmiştir.

Denetimin tek elden yürütülmesi modeli

İlgili her kesimin üstüne basa basa, “bu birleşme kesin olmaz” dediği ancak Bakanlığın 2011 yılında yapmış olduğu denetim teşkilatına ilişkin bu yapılanma, AB tarafından istenilen kamu reformu kapsamında olması gereken makul ve müspet bir düzenlemedir. Keza gelişmiş hiçbir ülkede bir Bakanlık bünyesinde 3-4 başlı aynı işi farklı unvan, özlük ve hiyerarşide birbirinden kopuk ve bağımsız yürüten denetim birimlerinin bulunması mümkün değildir. Yine gelişmiş hiçbir ülkede denetçi, denetmen, iç denetçi, kontrolör, müfettiş, hesap uzmanı gibi ünvanlar türetilerek karmaşık bir denetim modeli veya sistem uygulaması söz konusu değildir.

Maalesef ülkemizdeki mevcut denetim sistemleri her dönem siyasi iradelerin popülist tutumlarına göre şekil verilen, ülke planlaması ve politikasının uygulanamadığı yapılar haline dönüşmüştür. Bu tür sistemlerde de yapılacak denetimlerden elde edilecek verim azalmakta, hedeflenen amaç hiçbir dönemde gerçekleşememekte ve hantal bir yapı ortaya çıkmaktadır.

Denetim sınıflarının birleştirilmesi tüm Bakanlıklarda acilen tamamlanmalıdır

2011 yılında yapılan Maliye Bakanlığı denetim teşkilatındaki değişiklik, şimdi Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde teftiş ve denetim görevini yürüten Milli Eğitim Müfettişleri ve İl Eğitim Denetmenlerinin tek çatı altında birleştirilmesi çalışması ile devam etmektedir.

Yine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde görev yapan İş Müfettişleri, SGK Müfettişleri ve Sosyal Güvenlik Denetmenleri de çalışma hayatına ilişkin denetim ve teftişleri yürüten 3 farklı unvan olup aynı yetkileri kullanan meslek gruplarıdır. Sıradaki düzenlemenin bu 3 denetim biriminin Bakanlığa bağlı “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Denetim Kurulu” bünyesinde birleştirilmesi yapılan bu reformları tamamlayıcı nitelikte beklide en önemli adım olacaktır. Böylelikle çalışanlar iş yaşamına ilişkin sorunlarla karşılaştıklarında kamu bürokrasisi altında Kurumlar arası koşuşturmaktan kurtulacaklar, işverenlerde “aynı konuda” Çalışma Bakanlığının birbirinden bağımsız birimleri tarafından ayrı ayrı denetime girme baskısından kurtulacaklar, en önemlisi de kamu kesimi de zaman, kırtasiyecilik, kaynakların etkin ve verimli kullanılması konusunda tasarruf edecektir.

Son olarak; yapılan bu düzenlemeler ülke adına olumlu adımlar olup bürokratik oligarşiyi ortadan kaldıran, daha şeffaf, hesap verilebilir, işçi ve işveren lehine atılan tarihi adımlardır. Devlete ait görevini, devletin menfaati adına kullanıyorken kendisine çeşitli konumlar yaratan atıl sistemlerden, Anayasa Mahkemesinin de kararında vurguladığı gibi, “aynı görevi yapan meslek mensuplarının aynı konumda olduğunun” hem bilinç hem de sistem olarak uygulandığı dönemleri en kısa sürede yaşamaya toplum olarak her kesimin ihtiyacının olduğu kuşkusuzdur.

osmanozpolat@gmail.com

twitter/osozbolat

Bir önceki yazımız olan 2014 yılı kıdem tazminatı tavan tutarı başlıklı makalemizde 2014 en yüksek kıdem tazminatı, Kıdem Tazminatı ve kıdem tazminatı tavan tutarı hakkında bilgiler verilmektedir.

Yazar: Osman Özbolat

İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı ile ilgili her türlü sorularınızı ve danışmanlık taleplerinizi İLETİŞİM bölümüne yazarak bize ulaştırabilirsiniz. Şirketinize ait ücretsiz teşvik analizi yaptırmak ve Sgk ve İş-Kur teşviklerinden etkin bir şekilde yararlanmak için de www.insdanismanlik.com adresimizi ziyaret edebilir uzmanlarımızdan görüş ve öneri alabilirsiniz.

Bu yazıyı paylaş

  • facebook-share
  • tweet-it
  • friendfeed
  • plus-it

yorumlar