İşyerinde Mobbing’e (tacize) “dur” deyin

 

Çalışma Bakanlığı tarafından kurulan ALO 170 Bilgi Hattına 2011 yılından bu yana en çok yapılan şikayetlerin başında mobbing gelmektedir. Kısaca psikolojik şiddet, baskı, taciz ve rahatsız etme olan mobbing; gücü elinde bulunduran kişinin güçsüz olanı yıldırması ve onlara baskı uygulaması demektir. İşyerlerinde çalışanlara yönelik mobbing uygulamaları çeşitli şekillerde olabilmektedir. Örneğin, hakaret, bağırma, olumsuz ve küçük düşürücü hareketler, sosyal ilişkilere ve itibara saldırı, kişi sağlığına saldırılar, istifaya zorlama, zorla görev yeri değişikliği, yasal hakların kullandırılmaması, cinsel taciz, aşırı yük altına sokma, dışlama, dış görünüş ve giyim tarzı ile alay etme gibi. Bu şekilde meydana gelen mobbing olayları görüldüğü üzere fiziksel olabileceği gibi ruhen de meydana gelebilmektedir.

Alo 170 ihbar hattına mobbing ile ilgili son iki yılda 6 bin civarında şikayet geldi. Gelen çağrıların % 67’si özel sektör çalışanlarına aitken, % 33’ünü kamu çalışanları oluşturuyor. Bu da artık kamu veya özel sektör ayırt edilmeksizin, kişilerin çalışma hayatlarında karşılaştıkları bu büyük sorunu ortaya koymaktadır.

Borçlar Kanununa göre “İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.” Taciz olayı işveren, işveren vekili, diğer işçiler dolayısıyla meydana gelebileceği gibi müşteriler tarafından da olabilir. Kimden olursa olsun, ne şekilde meydana gelirse gelsin işyerinde bu tür tacizlerin önlenmesi işverenin sorumluluğundadır.

Psikolojik Taciz Karşısında İşçinin Hakları Nelerdir?

Çalışma hayatında rastlanılan mobbing olayları anlık da meydana gelebileceği gibi genellikle tekrarlanan davranışlar sonucu oluşmaktadır. Bu tür durumlarda çalışanların iş sözleşmelerini haklı olarak sonlandırma hakları vardır. Bu şekilde işten ayrılan çalışanlar tazminat haklarından yararlanabilmektedir. Yine taciz olayına göre işçilerin işyeri ile ilgili olarak ayrımcılık tazminatı talep hakkı ve maddi ve manevi tazminat talep hakları mevcuttur.

Ancak bu haklardan yararlanmak için taciz olayının işçi tarafından ispat edilmesi gerekmektedir. Tabii ki, taciz psikolojik baskı, kişiliğe saldırı gibi hususlarda da meydana gelebileceğinden bu durumun ispatı da güçtür. Dolayısıyla bu tür durumlarla karşı karşıya kalan çalışanların kendilerine tanıklık edebilecek kişileri bulmaları, söz konusu durumları yazılı olarak ibraz edecek belgeleri temin etmeleri, gerekirse psikolojik tedavi yardımı almaları olayı kanıtlamak açısından önemlidir.

Mobbing (psikolojik taciz) konusunda mahkemeye intikal eden bir olayda Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından verilen karar emsal niteliğindedir. Ve çalışanların bu konuda haklarını aramaları, sessiz kalmamaları açısından da önemlidir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi İşyerinde amirinin uygunsuz teklifini kabul etmeyen ve performansı düşürülen, bunun sonucunda da işten ayrılmak zorunda kalan işçinin kıdem tazminatı ve yıllık izin alacağına yönelik açtığı davada: “Mevcut delilerin ve tanık anlatımlarının bütünlük içinde değerlendirilmesi neticesinde; davacının olayları yer ve zaman belirterek ayrıntılı biçimde anlatarak kendi iffetini herhangi bir sebep yokken ortaya koyması yaşamın olağan akışına aykırıdır” diyerek işçiyi haklı bulmuştur.

Soru: Osman Bey, 5510 kanunun 102’ci maddesi birinci fıkrasının (e) bendine göre 11.286 TL ceza yemişim, ödeme gücüm yok. Nasıl bir çözüm öneriniz olur, ne yapmalıyım, itiraz hakkım var mı? İsmail Ç.

İşyeri kayıt ve belgelerinizi yasal süresi içerisinde ibraz etmediğinizden ceza yemişsiniz. İbraz etmeme durumu mücbir sebepler nedeniyle olursa ve bunu da ispat ederseniz cezanız iptal olur.  Bu durumlarda deprem, sel, hırsızlık, yangın vb. sizin kontrolünüz dışında sizi zor durumda bırakan önlemez durumlardır. Aksi durumda cezayı ödemek zorundasınız. Yalnız ceza size tebliğ edildikten 15 içinde peşin öderseniz % 25 az ödeme durumunuz söz konusudur.

Not: Emeklilik hesaplatmak isteyen okurlarımız T.C kimlik numaralarını, doğum tarihlerini, nüfusa kayıtlı oldukları ili ve kimliklerinde cilt numarasını yazdıkları takdirde hizmetlerini görebilme olanağımız söz konusu olmaktadır. Bunun yanında herhangi bir özür durumunun olup olmadığı, hizmet borçlanması yapılıp yapılmadığı gibi ayrıntıları da bize belirtmeniz hesaplamanın sağlıklı yapılması için önemlidir. Sorularınız eksiksiz olduğu sürece bu köşeden sırasıyla cevaplandırılmaya çalışılacaktır.

Bir önceki yazımız olan Malulen emeklilik şartları başlıklı makalemizde malulen emeklilik, malulen emeklilik şartları ve malulen nasıl emekli olunur? hakkında bilgiler verilmektedir.

Yazar: Osman Özbolat

İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı ile ilgili her türlü sorularınızı ve danışmanlık taleplerinizi İLETİŞİM bölümüne yazarak bize ulaştırabilirsiniz. Şirketinize ait ücretsiz teşvik analizi yaptırmak ve Sgk ve İş-Kur teşviklerinden etkin bir şekilde yararlanmak için de www.insdanismanlik.com adresimizi ziyaret edebilir uzmanlarımızdan görüş ve öneri alabilirsiniz.

Bu yazıyı paylaş

  • facebook-share
  • tweet-it
  • friendfeed
  • plus-it

yorumlar