Kayıtdışı çalıştırmanın cezası nedir?

SGK Para CezalarıKayıtdışı istihdam gelişmekte olan ülkeler gibi ülkemizin de en büyük problemlerindendir. Devletler kayıtdışı çalışmayı önleme adına çeşitli önlemler alıp, istihdama yönelik makroekonomik planlar yapsalar da maalesef sosyal güvenlik bilinci toplumlara yerleşmediği sürece bu sıkıntı devam edecektir. Ve yapılan planlar, projeler ve teşvikler kısa vadede sona ermektedir. Hal böyle olunca tek ve etkin olarak kayıtdışı ile tek mücadele aracı yine idari para cezaları olmaktadır.

Kayıtdışı istihdam üç şekilde meydana gelmektedir. Birincisi ve en sık yaşananı, kişilerin hiçbir şekilde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmemeleridir. İkinci kişiler SGK’ya bildirilmekle birlikte ücretlerinin/kazançlarının eksik bildirilmesidir. Üçüncüsü ve sonuncusu ise SGK’ya bildirimi yapılan çalışanların sigortalı gün sayılarının eksik bildirilmesidir. Her üç koşulda, fiili işleyen işverenlere ayrı ayrı cezalar uygulanmaktadır.

Cezalara da geçmeden, SGK tarafından uygulanan idari par cezalarının çok ağır olduğu ve uzlaşma mefhumunun SGK’da idari para cezaları yönünden mevcut olmadığını belirtmekte yarar var. Yani ceza geldiğinde ödemek her işverenin boynunun borcu olmaktadır.

Sigortasız çalıştırmanın cezası

Bir işyeri sigortasız işçi çalıştırıyorsa, işverenlerce sigortasız kişinin/kişilerin bildirilmesi halinde her bir kişi için bir asgari ücret ceza kesilmektedir. Yani 3 işçisini işe başlama tarihinden birkaç gün sonra SGK’ya bildiren işveren 3 asgari ücret ceza (2014 yılı ilk dönem için 3.213 TL) ödeyecektir.

Ancak sigortasız çalıştırılan işçiler SGK Denetmenleri/müfettişleri, mahkeme kararları veya diğer kamu idarelerinin denetim görevlileri tarafından tespit edilirse, bu sefer  her bir kişi için iki asgari ücret ceza kesilmektedir. Yani aynı örnekten devam edecek olursak, 3 sigortasız işçisi SGK Denetmenleri tarafından tespit edilen işveren 6 asgari ücret ceza (2014 yılı ilk dönem için 6.426 TL) ödeyecektir.

Sigortalı ücretlerini eksik bildirmenin cezası

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından uygulanan idari para cezalarının en ağırlarından biri aylık olarak uygulanan eksik bildirilen sigortalı günleri veya primlerine ilişkin cezadır. Bu cezanın uygulanabilirliği açısından dört farklı durumun meydana gelmesi gerekmektedir. Ve her farklı duruma göre de ayrı cezalar uygulanmaktadır.

1-İlk kez asıl belge ile Kuruma bildirilme halinde her bir sigortalı için asgari ücretin 1/5’i tutarında ceza uygulanır. Ancak uygulanan ceza ilgili aydaki asgari ücretin iki katını geçemez.   

2- Eksik bildirilen gün ve kazançlara yönelik sigortalısı ile ilgili ek belge ile başvuran işverene ise her bir sigortalı için asgari ücretin 1/8’i tutarında ceza uygulanır. Ancak uygulanan ceza ilgili aydaki asgari ücretin iki katını geçemez.   

3- Ayda 30 günden az bildirilen sigortalılarla ilgili işveren tarafından sunulan belgelerin SGK tarafından kabul edilmemesi durumunda her bir sigortalı için asgari ücretin yarısı tutarında ceza uygulanır. Ancak uygulanan ceza ilgili aydaki asgari ücretin iki katını geçemez.   

Örneğin ek mahiyette bir belge ile 10 sigortalısı için prim bildiriminde bizzat işveren tarafından bildirim yapılırsa ilgili ay için her bir sigortalı için asgari ücretin 1/8’i tutarında ceza uygulanır (2014 yılı ilk dönem için 1.338 TL). Ancak aylık uygulanacak ceza hiçbir şekilde asgari ücretin iki katını, yani 2.142 TL’yi geçemeyecektir.

4- Son durum ise belgenin mahkeme kararı, SGK Denetmenleri/müfettişleri veya diğer kamu idarelerinin denetim görevlileri tarafından yapılan tespitler sonucunda istenilmesi halinde ise aylık asgari ücretin iki katı tutarında ceza uygulanmaktadır.

Örneğin 1 yıl işçisini sigortalı yapmayan veya işçisinin sigortalı günlerini veya kazançlarını eksik bildiren işyerine, SGK Denetmeni tarafından tespit yapılması sonucunda 1 yıl için 25.704 TL ceza uygulanmaktadır. Söz konusu ceza haricinde ödenmeyen primlerde yasal faizi ile birlikte ayrıca istenilmektedir.

Görüldüğü üzere SGK tarafından uygulanan cezalar çok ağır olduğundan, sigortalı çalıştıran işyerlerini zor durumda bırakacak derecededir. Dolayısıyla bu cezalarla karşılaşmamak adına işverenlerin işçileri ile ilgili yasal yükümlülüklerini aksatmadan yerine getirmeleri gerekmektedir.

Bir sonraki yazımızda cezalarla ilgili olarak, indirimli ödemelerden nasıl yararlanılacağı konusuna değineceğiz.

osmanozpolat@gmail.com

www.osmanozbolat.com          

Twitter: @osozbolat

Bir önceki yazımız olan ALO 170 ‘Çalışan’ Hattı başlıklı makalemizde 2013 yılı, Alo 170 hattı ve Alo 170 istatistikleri hakkında bilgiler verilmektedir.

Yazar: Osman Özbolat

İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı ile ilgili her türlü sorularınızı ve danışmanlık taleplerinizi İLETİŞİM bölümüne yazarak bize ulaştırabilirsiniz. Şirketinize ait ücretsiz teşvik analizi yaptırmak ve Sgk ve İş-Kur teşviklerinden etkin bir şekilde yararlanmak için de www.insdanismanlik.com adresimizi ziyaret edebilir uzmanlarımızdan görüş ve öneri alabilirsiniz.

Bu yazıyı paylaş

  • facebook-share
  • tweet-it
  • friendfeed
  • plus-it

yorumlar