Acil Servislerde İlave Ücret Ödenir Mi?

ssk-ve-hastane-randevusunu-internetten-alin-546f3535ddfffAcil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği’nin (1) 24. Maddesinde; “Acil Servis tarafından hastanın ihtiyaç duyacağı hazırlıkları, nakil işlemi gerçekleşmeden önce yerine getirir. Acil servis, hastanın sosyal güvencesi olup olmadığına, bağlı bulunduğu sosyal güvenlik kuruluşunun nevine ve hastanın diğer özelliklerine bakmaksızın, stabilizasyon sağlanıncaya kadar bütün tıbbî hizmetleri sunar. Vakanın tedavisinin başka bir sağlık kuruluşunda sürdürülmesi, mevzuat veya bu kuruluşun tıbbî-teknik imkanları açısından zorunlu ise, hastanın sosyal güvenlik durumuna en uygun kuruluş ile mutabakat sağlandıktan sonra, tıbbî bakım ve tedavisine devam edilmesi için, acil servis sorumlu tabibi Merkezden sevk işleminin gerçekleştirilmesini ister.” denilmektedir. Acil servislerden bu hüküm doğrultusunda alınan sağlık hizmetleri için temel kaide ücret alınmamasıdır. Ancak, acil servislere intikal eden her olayın da “acil” olmadığı bir realitedir. Bu durumun uygulanmada karışıklığa neden olduğu görülmekte olup yazımızda bu hususu netleştirmeye çalışacağız.

KATILIM PAYI ve İLAVE ÜCRET UYGULAMASI

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun[1] 3. maddesinde katılım payı; “Sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek için, genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler tarafından ödenecek tutardır.” şeklinde tanımlanmaktadır.

İlave ücret 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 73. Maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. İlave ücretin alınmasına ilişkin hususlar ise Sağlık Uygulama Tebliği’nin 3.3. numaralı maddesinde açıklanmıştır. Buna göre; Kurumla sözleşmeli; vakıf üniversiteleri ile özel sağlık kurum ve kuruluşları; SUT ve eklerinde yer alan sağlık hizmetleri işlem bedellerinin tamamı üzerinden Kurumca belirlenen oranı geçmemek kaydıyla Kuruma fatura edilebilen tutarlar esas alınarak kişilerden ilave ücret alabilir.

ACİL HALLER İÇİN UYGULAMA NASILDIR?

Sağlık Uygulama Tebliği’nin katılım payı alınmayacak sağlık hizmetleri ile ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetlerine ilişkin maddelerine göre Kurumla sözleşmeli veya sözleşmesiz sağlık hizmet sunucuları tarafından sunulan acil sağlık hizmetlerinden dolayı kişilerden katılım payı ve ilave ücret alınmamaktadır. Ancak, acil servisine müracaat eden ve muayeneleri sonucunda acil olmadığı tespit edilen kişilerin tedavi giderleri SUT eki EK-8 Listesinde 520.021 kodlu “Yeşil alan muayenesi” adı altında yer alan işlem bedeli üzerinden Kurumca karşılanır. Muayene sonucunda acil olduğu tespit edilenler için ise SUT’un 4.2.1.B.2- numaralı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarındaki ilgili hükümler uygulanır. Ancak sağlık hizmeti sunucularınca acil servislerde verilen ve Kuruma acil sağlık hizmeti olarak faturalandırılan hizmetlerin Kurumun inceleme birimlerince acil hal kapsamına girmediğinin tespit edilmesi halinde verilen sağlık hizmetlerinin bedelleri ödenmez ayrıca kişilerin ödemesi gereken katılım payı tutarı sağlık hizmet sunucularının alacağından mahsup edilir. Sunulan acil sağlık hizmetleri dolayısıyla kişilerden herhangi bir ücret alınması halinde; genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi ise sağlık hizmeti sunucusunun bulunduğu ildeki Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne, değilse Sağlık Bakanlığı İl Sağlık Müdürlüklerine müracaat etmesi gerekmektedir.

21.01.2012 tarih ve 28180 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğe göre acil servislerde verilen ve SUT eki EK-8 Listesinde yer alan 520.021 kodlu “Yeşil Alan Muayenesi” adı altında Kuruma fatura edilebilen sağlık hizmetlerinde katılım payı ödenir. Bu katılım payı, yeşil alan muayenesi sonucunda oluşan katılım payı eczanelerce kişilerden tahsil edilir.

Görüldüğü üzere bu konuda temel kaide acil servislerde uygulanan sunulan sağlık hizmetlerinden ilave ücret alınmayacağı yönündedir. Ancak uygulamada, acil servislere acil olmayan vakaların da azımsanmayacak çoklukta gelmesi nedeniyle bu konuda tartışmalar olmaktadır. Bu tartışmaların neticesinde Sağlık Bakanlığı tarafından 2012 yılından bu yana “renkli alan” uygulaması başlatmıştır. Uygulamanın temel mantığı gelen vakaların ciddiyet derecesine göre hizmet bölgesine alınmasıdır. Buna göre üç alan belirlenmiştir: Kırmızı, Sarı ve Yeşil alan.

Kırmızı alana, tehlikeli olarak nitelendirilen ve acilen müdahale edilmediği takdirde hayati tehlikenin söz konusu olduğu ağır vakalar alınmaktadır. Aşırı ilaç alımı, aşırı kan kaybının yaşandığı vakalar gibi.

Sarı alana, ciddi olarak nitelendirilen, hayati tehdit etme riski olan yahut uzuv kaybına neden olabilecek riskleri taşıyan vakalar alınmaktadır. Orta derece kan kaybı, orta derece solunum sıkıntısı gibi ağırlaşma potansiyeli olan rahatsızlıklardır.

Yeşil alana ise hafif olarak nitelendirilen, yatarak tedavinin gerekmediği, genel itibariyle ayakta müdahaleyle tedavinin mümkün olduğu basit olarak ifade edilebilecek yaralar, dikiş gerektirmeyen kesikler gibi vakalar alınmaktadır. İşte bu bahsi geçen yeşil alana alınan vakalar için ilave ücret uygulaması söz konusu olmaktadır.

Acil servise gelen hastanın hangi alanda tedavi göreceğine ilk muayeneyi gerçekleştiren doktor karar vermektedir. İlk muayenenin ardından doktorun tedavi için aldığı alan hangisiyse oradan ilave ücret ve katılım payı alınıp alınmayacağı anlaşılabilmektedir. Buna göre sarı ve kımızı alanda tedavi gören hastaların ilave ücret ve katılım payı ödememesi gerekmektedir.

Hastanın acil haller nedeniyle sağlık hizmeti sunucusuna başvurması ve acil halin sona ermesi halinde, acil halin sona erdiğine ve müteakip işlemlerin ilave ücrete tabi olduğuna ilişkin hastaya veya hasta yakınına SUT ekinde yer alan “Acil Halin Sona Ermesine İlişkin Bilgilendirme Formu” kullanılarak, yazılı bilginin imza karşılığı verilmesi zorunludur.

İlave ücret alınmaması gereken kişiler ve haller de sağlık hizmet sunucuları tarafından ilave ücret talep edilmesi durumunda yahut alınması gereken miktardan daha fazla ücret talep edilmesi durumunda sağlık hizmetinin alındığı kurumdan uygulanan tedaviyi gösterir bir belge ile faturanın temin edilerek en yakın Sosyal Güvenlik Kurumu birimine başvurulması gerekmektedir. Zira, yersiz yahut fazla ilave ücret alınması durumunda ilgili sağlık hizmet sunucusuna Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ceza-i müeyyide uygulanacaktır. Örneğin fazla ilave ücretin alındığının tespit edilmesi durumunda söz konusu tutarın 10 katı kadar söz konusu fazladan alınan tutarın hastaya iade edilmesi halinde ise 5 katı tutarında ceza uygulanmaktadır. Vakıf üniversitesi hastaneleri ile özel hastaneler hastalarından ilave ücret talep edebilmeleri için sunacakları sağlık hizmetinden önce alacakları ilave ücrete dair hasta veya yakınından yazılı onay almaları zorunluluğu bulunmaktadır. Ayrıca, sağlık hizmet sunucuları aldıkları tedavi ve ilave ücret tutarını gösteren bir belgeyi hastaya veya yakınına vermek zorunlulukları bulunmakta olup aksi durumda bunun da cezai yaptırımı vardır. 

SONUÇ

Sonuç olarak, acil servislerde sunulan sağlık hizmetlerinde uygulamaya konulan renk kodu uygulaması ile gerçek acil vakaları diğerlerinden ayırmak ve katılım payı ve ilave ücret yönünden tartışmalara son vermek amaçlanmıştır. Mevzuat yanlış uygulamalara mahal vermemek için çeşitli müeyyideler öngörmüştür. Bu olumlu bir durum olmakla birlikte asıl olan vatandaşların haklarından haberdar olup bunların takipçisi olmalarıdır.

 


[1] 16.06.2006 tarih 26200 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.

Bir önceki yazımız olan Hizmet Borçlanması Yapılan Tarihin Emekli Aylığına Etkisi başlıklı makalemizde borçlanmanın emekli aylığına etkisi, emeklilik ve hizmet borçlanması hakkında bilgiler verilmektedir.

Yazar: Osman Özbolat

İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı ile ilgili her türlü sorularınızı ve danışmanlık taleplerinizi İLETİŞİM bölümüne yazarak bize ulaştırabilirsiniz. Şirketinize ait ücretsiz teşvik analizi yaptırmak ve Sgk ve İş-Kur teşviklerinden etkin bir şekilde yararlanmak için de www.insdanismanlik.com adresimizi ziyaret edebilir uzmanlarımızdan görüş ve öneri alabilirsiniz.

Bu yazıyı paylaş

  • facebook-share
  • tweet-it
  • friendfeed
  • plus-it

yorumlar