Kayıt ve Belge İbraz Edilmemesi Haline Dair Özel Durumlar

mali tatil5510 sayılı Kanun’un 86. Maddesinin ikinci fıkrasında “İşveren, işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde on beş gün içinde ibraz etmek zorundadır.” Hükmü yer almaktadır. Bu hükmün gereğini yerine getirmeyenler için adı geçen Kanunun 102. Maddesinin (e) bendi gereği idari para cezası öngörülmüştür.

Bu yazıda söz konusu idari para cezasına dair Sosyal Güvenlik Kurumunun uygulamalarında bazı özel durumlar anlatılacaktır.

II- KAYIT VE BELGELERİN İBRAZ EDİLMEMESİ HALİNDE UYGULANAN İDARİ PARA CEZASI

5510 sayılı Kanun’un 102. Maddesinin (e) bendine göre 86. maddesinin ikinci fıkrasındaki yükümlülüğü Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen on beş gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak yerine getirmeyenlere;

1) Bilânço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar için, aylık asgari ücretin on iki katı tutarında,

2) Diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlar için, aylık asgari ücretin altı katı tutarında,

3) Defter tutmakla yükümlü değil iseler, asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası uygulanmaktadır.

Kanun hükmünde belirtilen “asgari ücret” kayıt ve belgelerin ibraz edilmesi gereken sürenin son gününde geçerli olan asgari ücrettir. Örneğin, işyeri kayıt ve belgelerinin Kuruma ibrazı için gönderilen tebligatı 01.01.2015 tarihinde tebliğ almış X A.Ş. unvanlı bir işyerinin söz konusu kayıt ve belgeleri ibraz için yasal sürenin son günü 16.01.2015 tarihidir. Buna göre, 16.01.2015 tarihine kadar kayıt ve belgelerin ibraz edilmemesi halinde uygulanacak idari para cezasına esas alınacak asgari ücret tutarı 1.201,50 TL olup örnekteki işyerine uygulanacak idari para cezası tutarı 14.418,00 TL (1.201,50 * 12) olacaktır. Şayet, örnekteki tarih 2015 yılı değil de 2014 yılı olsaydı; yani kayıt ve belgeleri ibraz için yasal sürenin son günü 16.01.2014 olsaydı kayıt ve belgelerin ibraz edilmemesi halinde uygulanacak idari para cezasına esas alınacak asgari ücret tutarı 1.071,00 TL olacak ve idari para cezası tutarı da 12.852,00 TL olacaktı.

III- KAYIT VE BELGELERİN İBRAZ EDİLMEMESİ HALİNDE UYGULANAN İDARİ PARA CEZASINA DAİR ÖZEL DURUMLAR

  • · Kayıt ve belgelerin ibraz edilmemesi halinin oluşmasına için söz konusu kayıt ve belgelerin kısmi ibrazı engel değildir. Diğer bir ifadeyle, Kanunen tutulma zorunluluğu bulunan herhangi bir belgenin; gelir-gider belgeleri, defter-i kebir gibi, birinin dahi ibrazı Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenildiği halde ibraz edilmemesi durumunda söz konusu hal oluşur ve idari para cezası uygulanır.
  • · Bir Yevmiye defterinin birden fazla işyeri için birlikte tutuluyor olması ve bu işyerlerinin her biri için inceleme yapılıyor olması durumunda ve söz konusu yevmiye defterinin ilgili mercie ibraz edilmemesi halinde her işyeri için ayrı ayrı idari para cezası uygulanması gerekmektedir.
  • · Denetime konu işyerinin kayıt ve belgelerinden ibrazı istenilen döneme dair bir aya ait ücret tediye bordrosunun dahi ibraz edilmemesi halinde kayıt ve belge ibraz etmeme hali gerçekleşmiş olur ve idari para cezası uygulanmasını gerektirir.
  • · Asgari işçilik incelemelerinde işçilik tahakkuku yapılan aylara ait işyeri kayıtlarında işçilik gider kaydının bulunmaması (sigorta bildirimlerinin yapılmamış olması) ve buna bağlı olarak da ücret tediye bordrolarının düzenlenmemiş olması nedeniyle ibraz edilmemesi kayıt ve belge ibraz etmeme hali gerçekleşmiş olur ve idari para cezası uygulanmasını gerektirir.
  • · Kayıt ve belgelerin ibraz edilmemesi halinin gerçekleşmesi nedeniyle idari para cezası uygulanabilmesi için yazılı tebligat şart değildir. Kurum’ca ibrazı istenilen yasal kayıt ve belgelerin işverence yazılı olarak incelemeye ibraz edilmeyeceğinin beyan edilmesi veya bu hususun Kurum yetkililerince bir tutanağa bağlanması halinde idari para cezası uygulanacaktır.
  • · Denetime konu işyerinin tescilli olmaması veya gayri faal ( 4/1-(a) kapsamında sigortalı çalıştırmıyor olması) hali Kurum’ca ibrazı istenilen kayıt ve belgelerin ibraz edilmemesi için haklı gerekçe olamaz. Dolayısıyla böyle bir durumda da idari para cezası uygulanacaktır.
  • · Denetime konu işyerinin Kurumun uhdesinde bulunan İşyeri Bildirgesi, İşe Giriş-İşten Ayrılış Bildirgeleri gibi belgeleri ibraz etmemesi durumunda kayıt ve belge ibraz etmeme hali gerçekleşmemiş olmakta ve dolayısıyla idari para cezası uygulanmamaktadır.
  • · Denetime konu işyerinin Kurumca ibrazı istenen ücret tediye bordrolarını ibraz etmemekle birlikte, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde belirtilen ücret tediye bordrolarında bulunması gereken hususları içeren ve aynı döneme ait olan ücret ödeme belgelerinin (ücret hesap pusulası) gibi belgelerin ibraz edilmesi halinde, kayıt ve belge ibraz etmeme hali oluşmamakta ve idari para cezası da uygulanmamaktadır.
  • · İncelemeye muhatap işveren tarafından ücret hesap pusulalarının ibraz edilmemesi durumunda kayıt ve belge ibraz etmeme hali oluşmamakta ve idari para cezası da uygulanmamaktadır.
  • Kayıtlarını Bilanço esasına göre tutmakta iken işletme esasına göre tutmaya başlayan bir işyerinin hem bilanço hem de işletme esasına tabi olduğu döneme ilişkin kayıtların tamamını Kuruma ibraz etmemesi halinde uygulanacak idari para cezası işletme esasına göre belirlenecektir.
  • · Kayıtlarını işletme esasına göre tutmakta iken bilanço esasına göre tutmaya başlayan bir işyerinin hem bilanço hem de işletme esasına tabi olduğu döneme ilişkin kayıtların tamamını Kuruma ibraz etmemesi halinde uygulanacak idari para cezası bilanço esasına göre belirlenecektir.

IV- SONUÇ

Sonuç olarak işverenlerin küçük ihmaller nedeniyle büyük cezalara maruz kaldıkları uygulamada hiç de azımsanmayacak miktarda görülmektedir. 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü cezaların büyüklüğü göz önüne alındığında yazımızda belirtilen hususların bilinmesinin ne kadar elzem olduğu daha da kolay anlaşılacaktır.

Yazar: Osman ÖZBOLAT*

E-Yaklaşım / Mart 2015 / Sayı: 267

Yazar: Osman Özbolat

İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı ile ilgili her türlü sorularınızı ve danışmanlık taleplerinizi İLETİŞİM bölümüne yazarak bize ulaştırabilirsiniz. Şirketinize ait ücretsiz teşvik analizi yaptırmak ve Sgk ve İş-Kur teşviklerinden etkin bir şekilde yararlanmak için de www.insdanismanlik.com adresimizi ziyaret edebilir uzmanlarımızdan görüş ve öneri alabilirsiniz.

Bu yazıyı paylaş

  • facebook-share
  • tweet-it
  • friendfeed
  • plus-it

yorumlar